Παρασκευή, 8 Ιανουαρίου 2016


Κυριακή, 25 Οκτωβρίου 2015

«Marcher: Une philosophie» (Περπάτημα: Μια φιλοσοφία), του Frederic Gros

Σήκω, άνοιξε το μυαλό σου και …περπάτα

0
 16 0+10 0
Η "φιλοσοφία της περπατήματος", μιας εξαιρετικά απλής τακτικής που μπορεί να αλλάξει τον νου και την ζωή του ανθρώπου -και που εξάλλου συνέβαλλε στην αναρρίχηση πολλών μεγάλων φιλοσόφων.
Σήκω, άνοιξε το μυαλό σου και …περπάτα
Το να καταφύγουμε στο να κάνουμε περισσότερες βόλτες στο νέο έτος, ακούγεται σαν να προτρέπουμε τον κόσμο να πάρει έναν υπνάκο παραπάνω –να επιλέγουμε την τεμπελιά αντί για την δουλειά.

Πολλοί ευφυείς άνθρωποι δεν το βλέπουν όμως έτσι. Ένα από τα καλύτερα βιβλία που διάβασα το 2011 ήταν το «Marcher: Une philosophie» (Περπάτημα: Μια φιλοσοφία), του Frederic Gros, Παριζιάνου Καθηγητή και εκδότη έργων του Μισέλ Φουκώ. Ο κ. Gros παρατηρεί ότι οι πλέον παραγωγικοί συγγραφείς και φιλόσοφοι –Ρουσώ, Καντ, Ρεμπώ, Ρ. Λ. Στήβενσον, Νίτσε, Τζακ Κέρουακ- υπήρξαν επίσης ακαταπόνητοι περιπατητές.
Η εύκολη απάντηση είναι ότι είχαν δίκιο οι μητέρες που συμβούλευαν ότι «ένα καλό, δυναμικό περπάτημα θα καθαρίσει το κεφάλι σου!». Όταν περπατάς, αφήνεις πίσω πολλά βάρη της καθημερινότητας, αν και συλλέγεις των άλλων. Όταν περπατάς, πολλά πράγματα που μοιάζουν ευλογοφανή μετατρέπονται σε αστήριχτα και πολλά πράγματα που μοιάζουν απίθανα γίνονται αληθινά. Και αυτό είναι που κάνουν οι ευφυείς συγγραφείς.

Φυσικά, δεν είναι όλα τα περπατήματα ίδια. Υπάρχει διαφορά ανάμεσα στα randonnees (πεζοπορία) και τα promenades (περίπατοι). Οι αλητείες του Νίτσε στα αλπινικά δάση δεν είναι το ίδιο με τους αργούς περιπάτους του Καντ κάθε απόγευμα στο Κόνισμπεργκ, όπου πρόσεχε να μην αναπνέει από την μύτη (γιατί το θεωρούσε ανθυγιεινό) και να μην ιδρώνει (γιατί το θεωρούσε αηδιαστικό). 
Ο Ρεμπώ έφτιαξε το όνομά του ως ποιητής όταν περπάτησε από το Σαρλβιλ στο Παρίσι, αλλά αυτό συνέπεσε με τον γαλλο-πρωσικό πόλεμο. Όταν τελείωσαν τα λεφτά του, υποχρεώθηκε να διασχίσει εχθρικά μέτωπα για να φτάσει σπίτι του. Πέρασε τις τελευταίες ημέρες του στην Μασσαλία περιμένοντας ένα τεχνητό πόδι με το οποίο θα αντικαθιστούσε εκείνο που έχασε όταν μολύνθηκε διασχίζοντας την ανατολική Αφρική.

Το παράδοξο της μεγάλης λογοτεχνικής αξίας του περπατήματος, είναι ότι το νόημα έρχεται όταν ο αφηγητής σταματά να περπατά και επανεντάσσεται στο κοινωνικό σύνολο. Το ίδιο το περπάτημα σπάνια είναι φοβερά ενδιαφέρον. Ο κ. Gros το αντιλαμβάνεται αυτό. Δεν αποκαλεί το περπάτημα βαρετό, αλλά παραδέχεται ότι είναι μονότονο.

Οπότε, πώς γίνεται μια τόσο μονότονη δραστηριότητα ελκυστική για τους βαθιά σκεπτόμενους; Κατά τον κ. Gros, σε μια βόλτα μπορεί να συμβούν μαγικά πράγματα. «Αυτή η αίσθηση υπέρβασης που δίνει το περπάτημα, έρχεται όταν πια μετά δυσκολίας σηκώνεις τα πόδια σου από το έδαφος, το μυαλό σου είναι τόσο γεμάτο, που ξεχνάει να λάβει υπόψη πόσο εξαντλημένα είναι τα πόδια.»

Η εξάντληση είναι εξαγνιστική, γιατί μειώνει την περηφάνια. Το να ξεφύγεις για λίγες ημέρες ή ακόμη και για λίγες ώρες, σημαίνει να αφήσεις πίσω αυτά για τα οποία νοιάζεσαι, όπως και να αφήσεις πίσω την ίδια σου την ταυτότητα και έτσι, μπορείς να δοκιμάσεις νέους τρόπους σκέψης.

Υπάρχει και πρακτική πλευρά. Η προετοιμασία για μια βόλτα σε υποχρεώνει να κάνεις τι ξεκαθάρισμα ανάμεσα σε αυτά που χρειάζεται (βασικά να προστατευθείς από το κρύο και την πείνα) και εκείνα που θέλεις. Επίσης κάνει το ξεκαθάρισμα ανάμεσα στο τι είναι παροδικό και τι είναι μόνιμο. Και «το να αντιμετωπίσουμε κάτι που έχει διάρκεια, μας αποστασιοποιεί από τα εφήμερα νέα που μας κατακλύζουν καθημερινά.»

Το πιο σημαντικό μάθημα που διδάσκει το περπάτημα στον συγγραφέα είναι ότι, αν και υπάρχουν ορισμένες υποχρεώσεις που δεν γίνεται να εξαφανιστούν, αυτές οι υποχρεώσεις συχνά αποδεικνύονται λιγότερο δύσκολες απ’όσο νομίζαμε. Υπάρχουν καταστάσεις που μοιάζει αδύνατο να πραγματοποιηθούν, αλλά εντέλει είναι δυνατόν να υλοποιηθούν αν τις προσεγγίσουμε με μικρά, πρακτικά βήματα. 
«Ότι κι είναι, θα χρειαστεί χρόνο,» αναφέρει ο κ. Gros όσον αφορά τα δύσκολα σημεία της πεζοπορίας. «Σε κάθε περίπτωση, το βράδυ θα έρθει και τότε τα πόδια εντέλει θα έχουν καταπιεί με μικρές, συνεχόμενες μπουκιές, την απόσταση που έμοιαζε αδύνατο να καλυφθεί.»


Ο αρθρογράφος είναι senior editor της The Weekly Standard 

Τετάρτη, 25 Φεβρουαρίου 2015

Μην καρτεράτε να λυγίσουμε μήτε για μια στιγμή



Ποίηση Φώτη Αγγουλέ

Κι εφέτος η πρωτοχρονιά στη φυλακή με βρίσκει

κι' άδειο κανίσκι ειν' η καρδιά και μαύρη γύρω μου ίσκιοι

Κι έτσι καθώς σε σκέφτομαι χαρά που μου 'χεις λείψει

μου σιγοτραγουδά η βροχή του σύννεφου τη θλίψη

Μην καρτεράτε να λυγίσουμε μήτε για μια στιγμή

μητ' όσο στη κακοκαιριά λυγάει το κυπαρίσσι
έχουμε τη ζωή πολύ πάρα πολύ αγαπήσει

Κυριακή, 22 Φεβρουαρίου 2015

Η επινόηση του διανοουμένου

Η επινόηση του διανοουμένου


ΤΟΥ ΣΤΕΦΑΝΟΥ ΡΟΖΑΝΗ

Προδημοσίευση από το βιβλίο Διανοούμενοι και νεωτερικότητα, που θα κυκλοφορήσει τις επόμενες μέρες από τις εκδόσεις Εξάρχεια

Με αφετηρία τον Εμίλ Ζολά και την παρέμβασή του στην υπόθεση Ντρέυφους, ο Πιερ Μπουρντιέ αναπτύσσει την άποψη μιας επινόησης του διανοουμένου, προκειμένου μάλλον να διαχωρίσει την έννοια του διανοουμένου από εκείνη του συγγραφέα-καλλιτέχνη. Γράφει σχετικά με το εγχείρημα του Ζολά να παρέμβει δραστικά στο πολιτικό πεδίο με ιδιαίτερο βάρος και αξιώσεις: «Για να το πετύχει αυτό χρειάστηκε να δημιουργήσει μια καινούρια μορφή, τη μορφή του διανοουμένου, επινοώντας για τον καλλιτέχνη μια αποστολή προφητικής ανατροπής, αδιαχώριστα πολιτικής και πνευματικής, ικανής να εμφανίζει όλο αυτό που οι αντίπαλοί του περιέγραφαν ως αποτέλεσμα ενός χυδαίου ή εκφυλισμένου γούστου ως αισθητική, ηθική και πολιτική στάση και μάλιστα τέτοια ώστε να μπορεί να βρει στρατευμένους υποστηρικτές».i 

Πέμπτη, 12 Φεβρουαρίου 2015

ελευθερία είναι αυτή που θα έρθει

οι παλιοί μας φίλοι; ένταξει, για πάντα φύγαν.

οι σημερινοί; θα ζήσουμε με μια κατάμαυρη σκιά στη θύμηση;

ελευθερία


Σάββατο, 15 Μαρτίου 2014

Σχετικά με το Δημοσιογραφικό Κείμενο






1. Επιλογή - προσδιορισμός θέματος

Εμφάνιση στην εφηβεία: Πώς την προσδιορίζουμε; 


π.χ. Ντύσιμο μόνο ή συνολικότερα αυτό που λέμε εικόνα στην εφηβεία;









Ποιες πλευρές θα εξετάσουμε;


2. Περιεχόμενο

Για να παρουσιάσουμε ένα γεγονός, δηλώνουμε συνήθως
τον τόπο, τον τρόπο, την αιτία, το σκοπό, το αποτέλεσμα,
ενώ για τα πρόσωπα που συμμετέχουν αναφέρουμε
το όνομα, την ηλικία, την καταγωγή, το επάγγελμα ή κάποιο ιδιαίτερο χαρακτηριστικό τους που μπορεί να έχει σχέση με το γεγονός.
Ακολουθούμε δηλαδή τους δημοσιογραφικούς κανόνες, σύμφωνα με τους οποίους
η είδηση πρέπει να απαντήσει στα ερωτήματα τι, ποιος, πού, γιατί, πώς και
πρέπει να είναι γραμμένη με συντομία, σαφήνεια, ακρίβεια, με απλό αλλά ελκυστικό ύφος.

σαφήνεια, ακρίβεια:
η γλώσσα είναι κυριολεκτική (αναφορική λειτουργία – επίκληση στη λογική)
ελκυστικό ύφος
γλώσσα επεξεργασμένη
εικονοπλαστική & μεταφορική (ποιητική λειτουργία – επίκληση στο συναίσθημα)
σε περιορισμένο βαθμό


3. Δομή είδησης

Σχήμα Ανεστραμμένης Πυραμίδας

Ο δημοσιογράφος (ατομικός ή συλλογικός) παρουσιάζει την είδηση (το θέμα του) σε τρεις βαθμίδες
Ι.– τίτλος της είδησης -
πρώτη βαθμίδα - γενική: συνοψίζει τα γεγονότα σε μια περίοδο λόγου

Για θέμα σχετικό με την εμφάνιση στην εφηβεία

Οι έφηβοι και η εικόνα τους (Συλλογικότητα)
Η εμφάνιση των εφήβων (Αφηρημένη)
Εγώ και η εικόνα μου (Προσωπική προσέγγιση – Συναίσθημα - Σχόλιο)
Εμείς και η εικόνα μας
Πώς φαίνομαι; (Αμεσότητα – Πρόκληση ενδιαφέροντος – Υποκειμενικότητα )
Μόδα στην εφηβεία (Απρόσωπη και «κλισέ» - Ερευνητικές εργασίες)

(Αυτονόητες) Προϋποθέσεις τίτλου
i. Σχετικός με το θέμα
ii. Αντιστοιχία με το θέμα: ούτε μικρότερο – ούτε μεγαλύτερο εύρος

Μεγαλύτερο εύρος

Προβλήματα εφήβων 

Μικρότερο εύρος
Ντύσιμο (;) εφήβων





II. Δημοσιογραφική περίληψη -
Δεύτερη βαθμίδα - ειδικότερη: συνοψίζει τα γεγονότα σε μια περίοδο λόγου
παρουσιάζει περιληπτικά τα κύρια στοιχεία της είδησης
τι, πώς, ποιος, πού, γιατί,
τι & πώς: επιλογές εμφάνισης
ποιοι: έφηβοι: Γυμνάσιο – Λύκειο
που: Χαλκίδα
γιατί: υποκειμενικά κίνητρα – αντικειμενικοί παράγοντες

Η δημοσιογραφική περίληψη του κειμένου μπορεί να είναι ένα ή περισσότερα ερωτήματα;

Ναι;
Με την προϋπόθεση ότι απαντάμε σύντομα στο ή στα ερωτήματα;

ΙII. Ανάπτυξη είδησης -
Τρίτη βαθμίδα - αναλυτική: εκθέτει αναλυτικά τις διαστάσεις (πτυχές – πλευρές) του θέματος στις υπόλοιπες παραγράφους








3. Σχετικά θέματα δημοσιογραφικής δεοντολογίας








Ι. Εγκυρότητα
«Αντικειμενικότητα» (είδηση) – «Υποκειμενικότητα» (Σχόλιο)
Διακριτή η οπτική γωνία του (ατομικού – συλλογικού) δημοσιογράφου
Πολύπλευρη προσέγγιση θέματος: Παράθεση αντίθετων απόψεων

ΙΙ. Αναζήτηση πηγών και επεξεργασία υλικού
Άμεσα Διαθέσιμες: γραπτό, οπτικοακουστικό υλικό (κυρίως διαδίκτυο)
Υπό κατασκευή: Πρόσωπα: Μαρτυρία

ΙΙΙ. Έλεγχος – Αξιολόγηση πηγών
Παράθεση πηγών
Αιτιολόγηση επιλογής πηγών

IV. Ιεράρχηση ειδήσεων
Οι δημοσιογράφοι ιεραρχούν τις ειδήσεις
με την επικαιρότητά τους (επικαιρότητα),
ανάλογα με το πόσο κοντά συμβαίνει (εγγύτητα),
πόσο σημαντικό (σπουδαιότητα) και
ασυνήθιστο (σπανιότητα) είναι το γεγονός που παρουσιάζουν.
Ακόμη υπολογίζουν στην ιεράρχησή τους, αν το γεγονός που εκθέτει η είδηση αποτελεί
κάποιου είδους σύγκρουση (εκρηκτικότητα),
αν προκαλεί την αγωνία (εκκρεμότητα) ή
«ανθρώπινο ενδιαφέρον» (συγκίνηση) και,
τέλος, αν έχει σοβαρές επιπτώσεις (συνέπειες).

Η επικαιρότητα, η εγγύτητα, η σπουδαιότητα, η σπανιότητα, η εκρηκτικότητα, η εκκρεμότητα, η συγκίνηση και οι συνέπειες αποτελούν, όπως λένε, τα διακριτικά στοιχεία, «τα αστέρια της είδησης». Όσα περισσότερα «αστέρια» συγκεντρώνει μια είδηση τόσο πιο σπουδαία είναι.

Σχετικά με το Δημοσιογραφικό Κείμενο


Επιλογή θέματος
     1.   Περιεχόμενο
Για να παρουσιάσουμε ένα γεγονός, δηλώνουμε συνήθως
τον τόπο, τον τρόπο, την αιτία, το σκοπό, το αποτέλεσμα,
ενώ για τα πρόσωπα που συμμετέχουν αναφέρουμε
το όνομα, την ηλικία, την καταγωγή, το επάγγελμα ή κάποιο ιδιαίτερο χαρακτηριστικό τους που μπορεί να έχει σχέση με το γεγονός.
Ακολουθούμε δηλαδή τους δημοσιογραφικούς κανόνες, σύμφωνα με τους οποίους
η είδηση πρέπει να απαντήσει στα ερωτήματα τι, ποιος, πού, γιατί, πώς και
πρέπει να είναι γραμμένη με συντομία, σαφήνεια, ακρίβεια, με απλό αλλά ελκυστικό ύφος.

σαφήνεια, ακρίβεια:
η γλώσσα είναι κυριολεκτική (αναφορική λειτουργία – επίκληση στη λογική)
ελκυστικό ύφος
γλώσσα επεξεργασμένη
εικονοπλαστική & μεταφορική (ποιητική λειτουργία – επίκληση στο συναίσθημα)
σε περιορισμένο βαθμό


     2.   Δομή είδησης

Σχήμα Ανεστραμμένης Πυραμίδας

Ο δημοσιογράφος (ατομικός ή συλλογικός) παρουσιάζει την είδηση (το θέμα του) σε τρεις βαθμίδες
Ι.– τίτλος της είδησης -
πρώτη βαθμίδα - γενική: συνοψίζει τα γεγονότα σε μια περίοδο λόγου
π.χ.  
Οι έφηβοι και η εμφάνισή τους (Συλλογικότητα)
Η εμφάνιση των εφήβων (Αφηρημένη)
Εγώ και η εικόνα μου (Προσωπική προσέγγιση – Συναίσθημα - Σχόλιο)
Εμείς και η εικόνα μας
Πώς φαίνομαι; (Αμεσότητα – Πρόκληση ενδιαφέροντος – Υποκειμενικότητα )
Μόδα στην εφηβεία (Απρόσωπη και «κλισέ» - Ερευνητικές εργασίες)

(Αυτονόητες) Προϋποθέσεις τίτλου
i.             Σχετικός με το θέμα
ii.            Αντιστοιχία με το θέμα: ούτε μικρότερο  – ούτε μεγαλύτερο εύρος
Μεγαλύτερο εύρος
Μόδα
Μόδα και έφηβοι

Μικρότερο εύρος
Ντύσιμο (;) εφήβων 





II. Δημοσιογραφική περίληψη -
Δεύτερη βαθμίδα - ειδικότερη: συνοψίζει τα γεγονότα σε μια περίοδο λόγου
παρουσιάζει  περιληπτικά τα κύρια στοιχεία της είδησης
 τι, πώς, ποιος, πού, γιατί,
τι & πώς: επιλογές εμφάνισης
ποιοι: έφηβοι: Γυμνάσιο – Λύκειο
που: Χαλκίδα
γιατί: υποκειμενικά κίνητρα – αντικειμενικοί παράγοντες

Η δημοσιογραφική περίληψη του κειμένου μπορεί να είναι ένα ή περισσότερα ερωτήματα;

Ναι;
 Με την προϋπόθεση ότι απαντάμε σύντομα στο  ή στα ερωτήματα;

ΙII. Ανάπτυξη είδησης -
Τρίτη βαθμίδα - αναλυτική: εκθέτει αναλυτικά  τις διαστάσεις (πτυχές – πλευρές) του θέματος στις υπόλοιπες  παραγράφους







3    3.   Σχετικά θέματα δημοσιογραφικής δεοντολογίας

Ι. Εγκυρότητα
«Αντικειμενικότητα» (είδηση) – «Υποκειμενικότητα» (Σχόλιο)
Διακριτή η οπτική γωνία του (ατομικού – συλλογικού)  δημοσιογράφου 
Πολύπλευρη προσέγγιση θέματος: Παράθεση αντίθετων απόψεων

ΙΙ. Αναζήτηση πηγών και επεξεργασία υλικού
Άμεσα Διαθέσιμες: γραπτό, οπτικοακουστικό υλικό (κυρίως διαδίκτυο)
Υπό κατασκευή: Πρόσωπα: Μαρτυρία  

ΙΙΙ. Έλεγχος – Αξιολόγηση πηγών
Παράθεση πηγών
Αιτιολόγηση επιλογής πηγών

IV. Ιεράρχηση ειδήσεων
Οι δημοσιογράφοι ιεραρχούν τις ειδήσεις
με την επικαιρότητά τους (επικαιρότητα),
ανάλογα με το πόσο κοντά συμβαίνει (εγγύτητα),
πόσο σημαντικό (σπουδαιότητα) και
ασυνήθιστο (σπανιότητα) είναι το γεγονός που παρουσιάζουν.
Ακόμη υπολογίζουν στην ιεράρχησή τους, αν το γεγονός που εκθέτει η είδηση αποτελεί
κάποιου είδους σύγκρουση (εκρηκτικότητα),
αν προκαλεί την αγωνία (εκκρεμότητα) ή
«ανθρώπινο ενδιαφέρον» (συγκίνηση) και,
τέλος, αν έχει σοβαρές επιπτώσεις (συνέπειες).

Η επικαιρότητα, η εγγύτητα, η σπουδαιότητα, η σπανιότητα, η εκρηκτικότητα, η εκκρεμότητα, η συγκίνηση και οι συνέπειες αποτελούν, όπως λένε, τα διακριτικά στοιχεία, «τα αστέρια της είδησης». Όσα περισσότερα «αστέρια» συγκεντρώνει μια είδηση τόσο πιο σπουδαία είναι.


Δευτέρα, 25 Νοεμβρίου 2013

Ο Τ. Σινόπουλος διαβάζει Σινόπουλο


Κώστας Γεωργάκης: Ποιος είναι τούτος που αναλίσκεται περήφανος;

                                                                                          Κέρκυρα
                                                                                  

                                                                                    εφ. Αθηναϊκή


Τάκη Σινόπουλου, «Ο καιόμενος»

Κοιτάχτε μπήκε στη φωτιά! είπε ένας απ' το πλήθος.                                  1
 Γυρίσαμε τα μάτια γρήγορα. Ήταν
 στ' αλήθεια αυτός που απόστρεψε το πρόσωπο όταν του
 μιλήσαμε. Και τώρα καίγεται. Μα δε φωνάζει βοήθεια.                            4

Διστάζω. Λέω να πάω εκεί. Να τον αγγίξω με το χέρι μου.                       5
 Είμαι από τη φύση μου φτιαγμένος να παραξενεύομαι.

Ποιος είναι τούτος που αναλίσκεται περήφανος;                                        7
 Το σώμα του το ανθρώπινο δεν τον πονά;

Η χώρα εδώ είναι σκοτεινή. Και δύσκολη. Φοβάμαι.                                9
 Ξένη φωτιά μην την ανακατεύεις μου είπαν.

διακόπτεται η αφήγηση


Όμως εκείνος καίγονταν μονάχος. Καταμόναχος.                                    11
 Κι όσο αφανίζονταν τόσο άστραφτε το πρόσωπο.

Γινόταν ήλιος.                                                                                           13

Στην εποχή μας όπως και σε περασμένες εποχές                                     14
 άλλοι είναι μέσα στη φωτιά κι άλλοι χειροκροτούνε.                               15

Ο Ποιητής μοιράζεται στα δυο.

[πηγή: Τάκης Σινόπουλος, Συλλογή Ι. 1951-1964, Ερμής, Αθήνα 31990, σ. 107
Το ποίημα ανήκει στη συλλογή Μεταίχμιο Β' (1957) ]




2ο μέρος (εδώ)
3ο μέρος (εδώ)
4ο μέρος (εδώ)
5ο μέρος (εδώ)
6ο μέρος (εδώ)




Νικηφόρος Βρεττάκος, Αυτοπυρπόληση

Στον φοιτητή που αυτοπυρπολήθηκε στη Γένοβα το 1970

Ντύθηκες γαμπρός
φωταγωγήθηκες σαν έθνος.

Έγινες ένα θέαμα ψυχής
ξεδιπλωμένης στον ορίζοντα.

Είσαι η φωτεινή
περίληψη του δράματος μας,
τα χέρια μας προς την Ανατολή
και τα χέρια μας προς τη Δύση.

Είσαι στην ίδια λαμπάδα τη μια
τ’ αναστάσιμο φως
κι ο επιτάφιος θρήνος

(Πρώτη δημοσίευση 16 Νοέμβρη 2011)

Τρίτη, 22 Οκτωβρίου 2013

http://xenesglosses.eu/2012/10/giati-i-finlandiki-ekpaideusi-theorei/http://xenesglosses.eu/2012/10/giati-i-finlandiki-ekpaideusi-theorei/

Δευτέρα, 21 Οκτωβρίου 2013


Κυριακή, 12 Μαΐου 2013